Kaliski kościół franciszkanów

      W Boże Narodzenie 1289 roku. czyli siedemset lat temu, w kościele tym odbyła się uroczystość, na której sakrę arcybiskupią otrzymał Jakub Świnka, a uczestniczył w niej książę Przemysł II oraz biskupi z Poznania, Wrocławia, Lubuszy i Płocka. Tydzień wcześniej Jakub Świnka wyświęcony został w tym kościele na kapłana. Wspominam to wydarzenie, ponieważ Świnka znany jest w historii z walki o język polski w Kościele i szkole, był jednym z przedstawicieli polityki jedności Polski i traktowany jest przez historyków jako najwybitniejszy polityk średniowieczny Polski i propagator świadomości narodowej.
      Kaliski kościół franciszkanów liczy sobie ponad 730 lat, a rok 1257 przyjmuje się jako rok budowy, choć jest to tylko datą przyjęcia kaliskiego konwentu do prowincji polsko-czeskiej tego zakonu. Niektórzy badacze twierdzą, że świątynia ta była pierwszą budowaną w nowym Kaliszu. Początkowo drewniany, potem murowany, jako pierwszy w kraju otrzymał wezwanie św. Stanisława już w cztery lata po jego kanonizacji. Fundatorami byli księstwo: Bolesław Pobożny i jego żona Jolanta - ogłoszona w XVIII w. błogosławioną.
      Historia tej świątyni i zakonu, który tu pracuje od samego początku jej istnienia jest bogata i można by poświęcić jej cały tom, przez tyle wieków nawiedzały go różne kieski i nieszczęścia, głównie pożary, po których odbudowywany - zatracał pierwotny gotycki styl. Wystarczy powiedzieć, że w XVI wieku, po jednym z pożarów, stał bez dachu przez lat sześćdziesiąt.
      Kościół ten darzę specjalną sympatią jeszcze od czasów, kiedy chodziłem na nabożeństwa szkolne, a potem już jako człowiek dorosły miałem szczęście odkryć w jednym z ołtarzy siedemnastowieczny obraz św. Franciszka autorstwa Dolabelli, malarza pochodzenia włoskiego pracującego na dworach królów polskich: Zygmunta Wazy, Władysława IV i Jana Kazimierza. Także w korytarzu klasztornym odkryłem przypadkiem fragment malowidła ściennego z XVIII w., którego autorem był Adam Swach.
      Świątynia jest piękna, z gotyckim prezbiterium i oknami w tym stylu, stropy nawy głównej ozdobione są dekoracją stiukową, znaną pod nazwą stylu kalisko-lubelskiego, a piękne barokowe organy zamykają nawę główną świątyni.


Kościół Franciszkanów w panoramie miasta

Władysław KOŚCIELNIAK, Ziemia Kaliska nr 2, 12 I 1990 r.