Księżna Jolanta i klaryski


    Kaliszanie bardzo niewiele wiedzą o kaliskiej księżnej Jolancie, żonie księcia Bolesława Pobożnego, władcy dzielnicy gnieźnieńsko-kaliskiej, fundatora dwu najstarszych kościołów w Kaliszu - św. Mikołaja i św. Stanisława.
      Miejscem urodzenia Jolanty jest Esztergom na Węgrzech. Nazwa Esztergom - to węgierski odpowiednik nazwy łacińskiej - Strigonium. Do 1256 roku miasto to było siedzibą królewską, a potem - prymasów węgierskich, którzy rezydują tam po dziś. W 1683 roku polski król Jan Sobieski - po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem, uwolnił miasto spod okupacji tureckiej. Z tego właśnie miasta wyruszyła do Polski, do swojej siostry, księżnej sandomiersko-krakowskiej - Kingi Kunegundy, młodziutka księżna Jolanta, by pozostać tu na zawsze.
      W 1253 roku odbył się zjazd książąt piastowskich w Gieczu, dokąd udały się również obie siostry. Orszak jechał z Krakowa m.in. przez Kalisz. Na zjeździe w Gieczu po raz pierwszy zobaczyła swego przyszłego męża - Bolesława, dziedzica dzielnicy sięgającej od Trzemeszna po Rudę koło Wielunia i Spicymierz koło Uniejowa. To właśnie w Gieczu zapadła decyzja, że Jolanta ma zostać żoną Bolesława, choć formalne przyrzeczenie nastąpiło w Krakowie. W 1256 r. odbyły się zaręczyny 12-letniej wówczas Jolanty z 35-letnim księciem, a uroczysty ślub miał miejsce dwa lata później w katedrze wawelskiej.
      Wkrótce po ślubie małżonkowie przybyli do Kalisza, który stał się ich domem na 20 lat. Bolesław zmarł w 1279 r. w wieku 58 lat; pochowany został w Poznaniu. Pięć lat później Jolanta wstąpiła do klasztoru franciszkanek - klarysek i w kilka lat później została ksienią. Zmarła w Gnieźnie w wieku 54 lat i pochowana została w ufundowanym przez siebie kościele franciszkanów. W 1827 roku papież Leon XII nakazał wpisać Jolantę w poczet błogosławionych.
      W 1958 roku sprowadzono z Gniezna do Kalisza część relikwii błogosławionej i ustawiono w małej trumience na ołtarzu w prawej nawie kaliskiego kościoła oo. franciszkanów.

Ołtarzyk poświęcony błogosławionej Jolancie.

Ołtarzyk poświęcony błogosławionej Jolancie.

      W 1618 roku gwardian kaliskiego klasztoru franciszkanów Ferdynand Wilczek sprowadził do Kalisza zakon Panien Franciszkanek - Klarysek, a na ich siedzibę przeznaczył dom przyległy do zespołu klasztornego franciszkanów. Początkowo dom był drewniany, dopiero od 1683 - murowany. Siostry postawiły tu także niewielki drewniany kościółek. W 1792 r. klasztor spłonął w wielkim pożarze Kalisza, a niedługo potem Prusacy, którzy zajęli nasz kraj, dokonali dzieła zniszczenia. W 1805 roku zakonnice wywieziono do Śremu a zabudowania przeznaczono na jatki mięsne oraz więzienie.
      Część pomieszczeń przyległych do klasztoru zachowała się. Początkowo przeznaczono je na więzienie, potem szkołę, by wreszcie - po generalnym remoncie - oddać je w użytkowanie siostrom nauczycielkom od św. Doroty z Italii.

PS Ewa Ferenc, autorka książki o bł. Jolancie pisze, że w Gieczu odbyło się spotkanie książąt piastowskich, na którym Jolanta miała ujrzeć strzeliste aż do nieba wnętrze tamtejszego kościoła. Kościół w Gieczu został wybudowany w X wieku w stylu romańskim, nie mógł więc mieć strzelistego sklepienia gotyckiego.
Piękny witraż św. Kingi Kunegundy umieszczony jest w witrażu kaliskiej katedry. Włodzimierz Tetmajer namalował bł. Jolantę stojącą w otoczeniu królów na jednej ze ścian kaplicy "pod orłami" w tej samej katedrze.

Władysław KOŚCIELNIAK, Ziemia Kaliska nr 43, 2 czerwca 2000 r.