Przybycie Franciszkanów na ziemie polskie

Kościół OO. Franciszkanów - widok od ul. Kazimierzowskiej.

     W Europie środkowej franciszkanie pojawili się około 1220 r., kiedy to spora grupa braci włoskich, przybyła na tereny Niemiec. Szybko, bo już w latach dwudziestych i trzydziestych XIII w., wyruszyli stamtąd - z inicjatywy Jana z Pian del Carpini, ówczesnego prowincjała Saksonii - na północ i na wschód, tworząc nowe prowincje zakonne: w Danii, Szwecji, na Węgrzech oraz w Czechach i Polsce.
     Ostateczną organizację prowincji czesko-polskiej, na której czele stanął Tworzymir - brat pochodzący właśnie z Czech, datuje się na 1239 r.
     Działalność franciszkanów na ziemiach polskich rozpoczyna osiedlenie się Braci Mniejszych we Wrocławiu (1232-1234) i Krakowie (1237) - w miastach nie tylko będących dużymi ośrodkami gospodarczymi, administracyjnymi i religijnymi, ale także posiadającymi jeszcze tę dogodność, iż zlokalizowane były stosunkowo blisko Niemiec i Czech.
     W latach trzydziestych XIII w. należały one do Henryka Brodatego, a po jego śmierci przeszły na początku 1238 r. w ręce jego syna - Henryka Pobożnego. Poprzez małżeństwo był on związany z dynastią czeską Przemyślidów, co - jak wolno się domyślać - ułatwiło pierwszym przybyłym tutaj z Czech franciszkanom “odnalezienie się” w nowym otoczeniu.
     Najazd tatarski i śmierć możnego i silnego protektora jakim był Henryk Pobożny (w 1241 r.), nie zahamowały rozwoju tworzącej się sieci klasztorów Braci Mniejszych.
     W Bolesławie Wstydliwym, rządzącym wówczas Małopolską, odnaleźli franciszkanie kolejnego oddanego przyjaciela. Siostra księcia - Salomea, owdowiawszy powróciła z Węgier na dwór krakowski, założyła klasztor klarysek i wstąpiła do niego. Również żona tego
władcy - Kinga, córka króla węgierskiego Beli IV, była ogromną entuzjastką św. Franciszka i założonego przez niego Zakonu. Po śmierci męża w 1279 r. dość szybko ufundowała i bogato uposażyła klasztor klarysek w Sączu i wkrótce sama przywdziała habit klaryski.
     Książe wielkopolski Bolesław Pobożny, żyjący w latach 1221-1279, powiązany ściśle z dworem krakowskim dzięki zawarciu związku małżeńskiego z siostrą Kingi - Jolantą, był także gorącym orędownikiem osiedlania się braci franciszkańskiej w swojej dzielnicy.
     Przyjmuje się, że pierwszy ich klasztor wielkopolski powstał właśnie w Kaliszu, a następne założone zostały w ciągu dalszych kilkunastu lat - w Śremie (1270), Gnieźnie (po 1273), Pyzdrach (1277) i Obornikach (1292).
     Sama księżna Jolanta, tak jak i jej siostra Kinga, wstąpiła po śmierci męża do ufundowanego przez siebie klasztoru klarysek w Gnieźnie. Te dwie siostry - Kinga i Jolanta, postąpiły tak, jak uczyniło to wiele innych wybitnych księżnych i księżniczek owego czasu z rodów Piastów, czesk
ich Przemyślidów, czy też węgierskich Arpadów. Fundowanie klasztorów, przywdziewanie habitów i przyjmowanie najczęściej duchowości franciszkańskiej, mającej swe spełnienie w ascezie, poświęceniu ludziom i postawie pełnej pokory, leży u podstaw kultów rozwijających się przy grobach tych “Świętych Pań”. Jednocześnie cześć jaką im oddawano zakorzeniała zakon franciszkański wśród polskiego społeczeństwa.