NOTA BIOGRAFICZNA

Rodzina Rydzewskich: Mama Helena, syn Ludwik, córka Krystyna, Ojciec Stefan.

 

Stefan Rydzewski urodził się 4 września 1883r. w miejscowości Brdów, gm. Lubartów, pow. kolski, woj. warszawskie, nad jeziorem o tej samej nazwie. Ojciec miał na imię Antoni, a matka Józefa z domu Michalska. Ukończył 4 klasy gimnazjum, co na ówczesne czasy było solidnym wykształceniem. Miał 176 cm wzrostu i ważył 80 kg, blond włosy, niebieskie oczy, bez znaków szczególnych  (według książeczki wojskowej z 1929r.).

Po śmierci Ojca i siostry Bronisławy wraz z matką przeniósł się do miejscowości Błota (pow. sieradzki), gdzie po ukończeniu nauki objął posadę leśnika.

23 listopada 1910r. zawarł związek małżeński z Heleną Szuberską z Klonowej (pow. sieradzki). Ze związku tego urodziło się dwoje dzieci: syn Ludwik (1913r.) i córka Krystyna (1917r.).

 

Zaproszenie na ślub Heleny Szuberskiej ze Stefanem Rydzewskim, który odbył się 20 listopada 1910r.

 

Strona paszportu niemieckiego wystawionego 1 grudnia 1915r.
Nazwisko Rydzewski wpisane pierwotnie jako Risewski.

 

W połowie 1915r. przybył wraz z rodziną do Kalisza i zamieszkał przy pl. Kilińskiego 1. Celem przyjazdu, zgodnie z poleceniem rodziny, było przeprowadzenie sanacji sklepu kolonialnego prowadzonego dotychczas przez jego szwagra Ludwika Szuberskiego. Wraz ze swoim teściem Ignacym Szuberskim został ustanowiony kuratorem nieobecnego właściciela sklepu a następnie objął zarząd opiekuńczy nad firmą „Ludwik Szuberski w Kaliszu”. Likwidacja sklepu trwała od czerwca 1915r. do października 1916r.

 

Po jej zakończeniu wynajął pomieszczenia sklepowe i rozpoczął prowadzenie firmy handlowej pod szyldem „Stefan Rydzewski dawniej Szuberski”. Do rejestru handlowego firma została wpisana 12 lipca 1917r. pod nazwą „Stefan Rydzewski, skład win i towarów kolonialnych w Kaliszu”. Sklep mieścił się na rogu pl. Kilińskiego i ul. Babinej. Składał się z dużego lokalu handlowego (pow. 50 m2) z dwoma oknami wystawowymi i telefonem (nr 258), pakamery oraz czterech piwnic. Głównym asortymentem, który oferowano w sprzedaży były towary kolonialne, delikatesowe a także spirytualia.  Mieszanki herbat były sporządzane na miejscu z gatunków bezpośrednio importowanych z Cejlonu i Indii, a kawa była wypalana we własnej palarni. W sprzedaży dostępne były wina francuskie, węgierskie, burgundzkie, krymskie i inne.

 

Po zakończeniu działań wojennych rozpoczął zabiegi zmierzające do rozszerzenia asortymentu towarowego o skład broni i amunicji. Prowadzony interes przynosił spore zyski zapewniając egzystencję rodziny na odpowiednim poziomie. Pozwoliło to Stefanowi Rydzewskiemu na podjęcie działań społecznych i gospodarczych na rzecz swojego nowego miasta.

 

Karty z polskiego dowodu osobistego nr 143/R wystawionego 26.05.1928r.

Jeszcze wcześniej, pod koniec I-szej Wojny Światowej, jako osoba godna zaufania zainicjował powstanie Straży Obywatelskiej w Kaliszu. Był jednym z dziesięciu setników, którzy mieli zorganizować grupy ludzi, patriotów, w celu zapewnienia spokoju i bezpieczeństwa w mieście do czasu przejęcia władzy przez prawowite władze państwowe i miejskie. 11 listopada 1918r. Straż Obywatelska uderzyła na Niemców i rozbroiła garnizon wojskowy. Zapobiegła też ewentualnym starciom z dużą jednostka wojskową, która przechodziła przez miasto dwa dni później. Swoją działalność zakończyła w styczniu 1919r.

 

Był inicjatorem wznowienia Straży Obywatelskiej jako organizacji historycznej co nastąpiło w 1937r. W dwudziestolecie swojego zaistnienia (11 listopada 1938r.) w liczbie 220 osób wzięła udział w nabożeństwie i defiladzie.

W 1925 roku przyczynił się do wznowienia działalności w Kaliszu przez Bractwo Strzelców Kurkowych. 29 maja tego roku został wybrany do pierwszego Zarządu jako Komendant Strzelniczy. Pozostał nim aż do 1939r. Była to organizacja patriotyczna, której zadaniem było doskonalenie umiejętności strzeleckiej, nie tylko swoich członków, w celu podniesienia obronności kraju. W roku zawiązania Bractwa został delegatem na Zjazd Bractw Kurkowych, który odbył się w Krakowie.  Z Jego inicjatywy przystąpiono do budowy strzelnicy wraz z budynkami pomocniczymi przy Wale Jagielloński. Została ona uroczyście oddana do użytku we wrześniu 1928r. Z tej okazji Okręg Poznański Zjednoczonych Bractw Strzeleckich R.P. zorganizował zjazd swych delegatów w Kaliszu, który trwał od 15 do 22 września. Była to pierwsza strzelnica wzniesiona przez pierwsze reaktywowane Bractwo Kurkowe na terenie byłej Kongresówki.

 

Zdjęcia Heleny i Stefana Rydzewskich, zrobione wkrótce po zawarciu związku małżeńskiego.

 

Prowadząc działalność kupiecką był członkiem Zgromadzenia Kupców m. Kalisza. Był m.in. delegatem z Kalisza na jedno z pierwszych, powojennych,  zebrań Stowarzyszenia Kupców Polskich, które odbyło się w 1919r. w Warszawie. W dokumentach z 1936r. występuje jako Starszy tego zgromadzenia. Funkcję tę pełnił także po zakończeniu II-ej Wojny Światowej. Należał też do Zrzeszenia Hurtowników Branży Kolonialnej na woj. poznańskie.

Z racji pełnionej funkcji nadzorował przejęcie 3-klasowej Szkoły Handlowej T.N.S.W. i przemianowanie jej na Gimnazjum a następnie na Liceum Kupieckie. Był przewodniczącym Komitetu Budowy Gmachu Gimnazjum Kupieckiego Zgromadzenia Kupców, który zainicjował i zbudował gmach szkolny na rogu ulic Legionów i Handlowej oddany do użytku w 1939r. Po wojnie aktywnie włączył się w odzyskanie budynku na cele oświaty, a także w jego remont i wyposażenie. Z polecenia Kuratorium w Poznaniu był delegatem i opiekunem Gimnazjum i Liceum Kupieckiego.

W związku z prowadzeniem działalności handlowej w branży broniowo-amunicyjnej z własnej inicjatywy doprowadził do powstania Stowarzyszenia Kupców tej branży, co zapewniło uporządkowanie stosunków handlowych. 25 sierpnia 1935r. odbyło się pierwsze walne Zgromadzenie, na którym został wybrany w skład Zarządu.

         Do tego był zapalonym myśliwym i należał do Kaliskiego Towarzystwa Prawidłowego Myśliwstwa. Posiadał pozwolenie na posiadanie jednej dubeltówki, sztucera floweru i rewolweru. Z pozwolenia na broń wynika, że w Jego posiadaniu była rodzinna broń pamiątkowa: fuzja pistonówka z 1863r. i krócica (pistolet) z 1831r.

 

Rodzina Rydzewskich ok. 1920r.: rodzice Helena i Stefan, syn Ludwik, córka Krystyna.

 

Ponadto był radcą w Izbie Przemysłowo-Handlowej w Łodzi, potem w Poznaniu, a także działał w innych organizacjach społecznych i gospodarczych. Jego nazwisko znajdujemy jako członka Kaliskiego Towarzystwa Wioślarskiego (1930r.), Patronatu Opieki nad Więźniami (1935r.), Powiatowego Komitetu Pomocy Ofiarom Powodzi w Kaliszu (1935r.), Komitetu Dyskontowego przy Oddziale Banku Polskiego w Kaliszu (od 1935r.), Komisji Podatkowej przy Urzędzie Skarbowym w Kaliszu i Komisji Odwoławczej przy Izbie Skarbowej w Łodzi, Rady Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu i Wyższego Urzędu Ubezpieczalni Społecznej w Poznaniu, Zarządu Polskiego Czerwonego Krzyża w Kaliszu. 

 

Odznaczeni Krzyżami Zasługi przez Wojewodę Maruszewskiego w Poznaniu.

 

 

3 maja 1938r.

Stefan Rydzewski zostaje odznaczony przez Wojewodę Poznańskiego Srebrnym Krzyżem Zasługi za zasługi na polu pracy społecznej.

Dobrze prosperujący interes pozwolił Mu na rozpoczęcie budowy okazałej jak na ówczesne lata willi przy ul. Łódzkiej. Był to budynek o pow. około 200 m2, składający się z 5-ciu pokoi, kuchni, służbówki, werandy i innych pomieszczeń gospodarczych oraz z mieszkania dla ogrodnika. Został on wpisany do Rejestru Inwentaryzacji Krajoznawczej woj. kaliskiego (1990r.). Na powale wyryty jest rok 1933 jako rok zakończenia wznoszenia murów. Dla celów mieszkalnych został zasiedlony dopiero w 1937r.

 

W sierpniu 1939r. na polecenie Starostwa posiadaną na składzie broń wraz z amunicją wywiózł za Wartę, do miejscowości Poddębice w celu zabezpieczenia jej przed nieprzyjacielem i ewentualnego wykorzystania przez Wojsko Polskie.

         Na rozkaz władz okupacyjnych wraz z innymi kupcami podjął czynności aprowizacyjne ludności miasta i powiatu. W tym celu została uruchomiona za własne środki finansowe hurtownia oraz sieć sklepów detalicznych. Działalność ta w brutalny sposób została przerwana 8 sierpnia 1940r., z powodu zajęcia sklepu z całym towarem i kasą przez Niemca bałtyckiego. W ten sposób został pozbawiony środków do życia. Ponadto zaczął pogarszać się stan Jego zdrowia.

 

Stefan Rydzewski z żoną Heleną
na tle domu przy ul. Łódzkiej.

         19 maja 1941r. wraz z rodziną został wysiedlony do Warszawy, gdzie zamieszkał na Pradze, na ul. Kamionkowskiej 7 m. 26. Zaraz po przybyciu musiał poddać się operacji w szpitalu, która zakończyła się powodzeniem. Po uzyskaniu pomocy z Warszawskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, wiosną 1942r. uruchomił nieduży sklep branży artykułów gospodarstwa domowego na ul. Skórzanej 8, sklep 35a (przy placu Żelaznej Bramy). Asortyment towarów obejmował gilzy, bibułki, zapalniczki, artykuły gospodarstwa domowego, materiały piśmienne, wyroby kosmetyczne i zabawki, w sprzedaży detalicznej i hurtowej. Z kwestionariusza szkód wojennych wynika, że był też właścicielem budki nr 142 na pl. Mirowskim. Sklep utracił z chwilą wybuchu powstania w Warszawie, w 1944r. Walki, które bardzo przeżywał, obserwował zza rzeki, gdyż szczęśliwym trafem 1 sierpnia nie pojechał do Śródmieścia aby otworzyć lokal sklepowy. Po oswobodzeniu Warszawy założył wraz z innymi wysiedleńcami Związek Kupców Wysiedlo- nych.

 

Do Kalisza powrócił na początku 1945r. Od razu przystąpił do odbudowy swojego sklepu i rozpoczęcia działalności handlowej. 9 listopada 1945r. na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w Kaliszu do rejestru handlowego wpisana została firma „Hurtownia Kolonialno – Spożywcza Stefan Rydzewski w Kaliszu” z kapitałem własnym w wysokości 30.000 zł. Na przełomie 1946/47r. zatrudnionych było w niej 3-ch pracowników. Firma posiadała telefon nr 18-48. Prokurentem została jego córka Krystyna Siarkiewicz. Handel obejmował detaliczną i hurtową sprzedaż towarów pierwszej potrzeby, kolonialnych a później sportowych.

Podjął się też działalności w Zgromadzeniu Kupców miasta Kalisza i powiatu kaliskiego oraz aktywnie uczestniczył przy odzyskaniu i uruchomieniu Gimnazjum i Liceum Kupieckiego.

Narastające restrykcje, przede wszystkim finansowe, spowodowały, że w połowie lat pięćdziesiątych zaprzestał działalności gospodarczej. Niemożność przystosowania się do nowej rzeczywistości bardzo zniechęciły Go do kontynuowania działalności na jakimkolwiek polu. Ponadto straty wojenne, które wycenił na 400 tys. zł w złocie i brak możliwości odzyskania ich chociażby w części definitywnie zakończyła Jego aktywność handlową i społeczną.

Mógł poświęcić się rodzinie. 10 kwietnia 1965r. uchwałą Rady Państwa został wraz z żoną odznaczony medalem „Za długoletnie pożycie małżeńskie”.

 

 

Z okazji obchodów 1800-lecia miasta Kalisza (1960r.), jako zasłużony jego obywatel, został zaproszony do udziału w okolicznościowej kronice filmowej prezentującej miasto i ludzi z nim związanych.

Zmarł w czerwcu 1966r.w Kaliszu, został pochowany na cmentarzu tynieckim.

 

 

 STRONA GŁÓWNA

 

NOTA BIOGRAFICZNA

 

W WOJENNYM I MIĘDZYWOJENNYM KALISZU

 

| Likwidacja sklepu L. Szuberskiego | Listopad 1916 | Straż Obywatelska | Bractwo Strzelców Kurkowych |

 

 ZE WSPOMNIEŃ KALISKIEGO KUPCA

 

| Organizacja Kupiectwa Kaliskiego | Stowarzyszenie Kupców Branży Broniowo-Amunicyjnej | Szkoła Kupiecka|

 

POLOWANIE NAD PRYPECIĄ

 

WSPOMNIENIA Z LAT WOJNY

 

| Początek okupacji | Wysiedlenie do Warszawy | Powstanie Warszawskie | Warszawa zniszczona |

 

W POWOJENNYM KALISZU

 

| Powrót do Kalisza | Straty wojenne |

 

SPIS CZŁONKÓW I STARSZYCH KONFRATERNI KUPIECKICH W KALISZU RÓŻNYCH LAT

 

CZŁONKOWIE BYŁEJ STRAŻY OBYWATELSKIEJ ZAREJESTROWANEJ W  1937r.

 

NOTA REDAKCYJNA

 

POWRÓT